
มูลนิธิ หม่อมหลวง ละมุล เสนีวงศ์
คุณแม่ชีหม่อมหลวงลมุล เสนีวงศ์ (กฤษณสุวรรณ) เกิดเมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๒ ตรงกับวันอังคาร แรม ๑๓ ค่ำ เดือน ๓ ปีกุน ร.ศ. ๑๑๘ ที่บ้านสี่แยกสวนหมาก ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เป็นบุตรีของหม่อมราชวงศ์น้อมกับคุณยายทิม เสนีวงศ์ (หม่อมราชวงศ์น้อมเป็นบุตรของหม่อมเจ้าสุทธิชาติกับหม่อมปลั่ง ส่วนคุณยายทิมเป็นบุตรีของหลวงนรามรดกอดีตผู้พิพากษาศาลจังหวัดนครราชสีมา)
คุณแม่ชีหม่อมหลวงลมุล มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน ๘ คน เสียชีวิตเมื่อยังเยาว์ ๖ คน มีพี่สาวซึ่งโตมาด้วยกันเพียงคนเดียวชื่อหม่อมหลวงนิ่ม แต่ก็เสียชีวิตเมื่ออายุได้ ๓๒ ปี
คุณแม่ชีหม่อมหลวงลมุล ได้สมรสกับรองอำมาตย์ตรีสงวน กฤษณสุวรรณ เสมียนตราจังหวัดสระบุรี ได้ติดตามสามีไปอยู่จังหวัดสระบุรีระยะหนึ่ง ต่อมารองอำมาตย์ตรีสงวน ลาออกจากเสมียนตราจังหวัดสระบุรีมาเข้ารับราชการใหม่เป็นนายตรวจสรรพสามิตประจำมณฑลนครราชสีมา – ชัยภูมิ และจังหวัดอุบลราชธานีภายหลังลาออกจากราชการเพราะป่วยจึงย้ายครอบครัวกลับมาอยู่ที่บ้านสี่แยกพระบูรคามจังหวัดนครราชสีมา
คุณแม่ชีหม่อมหลวงลมุล ได้เรียนหนังสือกับพระที่วัดสระแก้ว นครราชสีมาแล้วไปเรียนต่อที่โรงเรียนตัวอย่างสอน ซึ่งเป็นโรงเรียนสุขานารีในปัจจุบัน ได้หัดทำทองและการช่างฝีมืออีกหลายอย่าง ท่านมีพรสวรรค์ทางด้านช่างจึงเรียนรู้ได้เร็วมากได้นำมาใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิตต่อมา ตลอดจนเมื่อเข้าไปพึ่งพระบารมี ในวังคลองเตยของสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์อีกด้วย
คุณแม่หม่อมหลวงลมุล ดำรงตนอยู่ในร่มเงาพระพุทธศาสนาบำเพ็ญกุศลทอดกฐิน ทอดผ้าป่า สร้างถังน้ำฝน และมีใจเป็นกุศลบริจาคเงินแก่วัด โรงพยาบาล สถานศึกษาและมูลนิธิต่าง ๆ อยู่เสมอ ได้บวชเป็นชีตั้งแต่อายุ ๖๐ ปี ปฏิบัติธรรมมาตลอดจนถึงแก่กรรม คงจะด้วยกุศลผลบุญที่สร้างมาส่งให้ท่านมีอายุยืนยาว มีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง แต่สังขารเป็นของไม่เที่ยง ในช่วงปลายปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ต่อเนื่องมาถึงต้นปี พ.ศ. ๒๕๓๙ สุขภาพของท่านอ่อนแอลง แม้จะได้รับการดูแลอย่างดีจากบุตรหลานญาติมิตรและนายแพทย์ พยาบาลแล้วก็ตาม ในที่สุดท่านก็ได้ถึงแก่กรรมอย่างสงบด้วยโรคชรา ที่โรงพยาบาลเฉลิมชัย จังหวัดนครราชสีมา ในวันขึ้น ๑ ค่ำ เดือน ๕ ตรงกับวันอังคารที่ ๑๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๙ เวลา ๐๒.๔๙ น. รวมอายุได้ ๙๗ ปี ๒๑ วัน
|